Część tych dóbr wykorzystano do wyposażenia założonego we Wrocławiu w r. 1811 uniwersytetu (Schlesische Friedrich - Wilhelms - Uni - versitat). Ten już od dawna potrzebny uniwersytet bazował na połączeniu byłej szkoły jezuickiej (Leopoldina) z uniwersytetem we Frankfurcie nad Odrą. Śląsk należał dokladnie 50 lat do Prus, kiedy jego stolica Wrocław stała się w r. 1813 centrum powstania przeciwko cesarzowi Francuzów. Tu spotkali się ojcowie wielostronnych reform - Stein und Hardenberg z Scharnhorstem i ojcem ruchu gimnastycznego Jahn'em, aby przygotować narodową odnowę. Tutaj ogłosił król Fryderyk Wilhelm III słynną "Odezwę do mojego narodu" , tu ufundował on - odlany w Gliwicach - Żelazny Krzyż i także tu wstąpił młody Eichendorff z Łubowic w powiecie raciborskim, później najpopularniejszy chyba niemiecki romantyk, razem z Ernstem Moritzem Arndtem, Theodorem Kórner'em i innymi poetami wolnościowymi do korpusu ochotniczego Lutzow'a. Zbudowana w r. 1913 "Hala Stulecia" (Hala Ludowa) przypomina ten znaczący rok, w którym Wrocław - choć tylko na kilka miesięcy - stał się głównym ośrodkiem politycznym Prus a nawet Niemiec. W dwa lata później, w r. 1815 stal się Wrocław w wyniku kolejnej reformy administracyjnej siedzibą nad prezydium, któremu początkowo podlegały cztery, później trzy rejencje - w Legnicy i Wrocławiu (Dolny Śląsk) oraz w Opolu (Górny Śląsk). Ponieważ jednocześnie włączona została do Śląska duża część Górnych Łużyc ze Zgorzelcem, nadprezydent wrocławski zarządzał teraz najbardziej zaludnioną pruską prowincją, która rozciągała się od górnej Wisły (na południe od Pszczyny) do górnej Szprewy i Czarnej Elstery (kolo Wojerec). Prawie trzy dziesięciolecia panował pokój w sferze polityki na opanowanym przez siły konserwatywne Śląsku. "Reakcja" nie mogła jednak dłużej tłumić impulsów społecznych. Jesienią 1843 r. odważył się urodzony w powiecie ząbkowickim Wilhelm Wolff, jeden z przywódców rewolucji, opublikować w "Breslauer Zeitung" artykuł, w którym zwracał uwagę na nędzę "mieszkańców kazamatów" . Reakcją na to byto założenie przez mieszczan wrocławskich organizacji pomocy społecznej. Dużo silniejszym echem w publicystyce odbiło się krwawo stłumione powstanie biednych tkaczy z Pieszyc i Bielawy w lipcu 1844 r., które całemu światu ukazało ich niewyobrażalną nędzę i sprowadziło Śląsk - nie mniej niż w r. 1813 - na pierwszy plan niemieckiej historii. Podobnie klęska głodu i epidemia tyfusu w latach 1847/8 ukazały katastrofalną sytuację na Górnym Śląsku, gdzie w oparciu o bogate zasoby naturalne zaczął rozwijać się wielki niemiecki okręg przemysłowy. Także na Śląsku zrodzony "niemiecki katolicyzm" , zapoczątkowany przez wkrótce ekskomunikowanego kapłana z Grodkowa Johannesa Ronge, posiadał socjalne komponenty, chociaż musi on być rozumiany przede wszystkim jako religijny i narodowy impuls do reform. Do śląskich przywódców rewolucji zalicza się także wrocławski prawnik Heinrich Simon, który od r. 1844 nieustannie i odważnie walczył o jego zdaniem zagrożoną przez pruskie ustawy - niezawisłość sadów. Kiedy w r. 1847 w swojej broszurze pt. "Przyjąć czy odmówić?" zwrócił się on bezkompromisowo przeciwko jednemu z królewskich zarządzeń, ponieważ nie spełniało ono obietnicy konstytucji z prawdziwą reprezentacją ludu, został oskarżony o zdradę stanu. Wszystkie te wydarzenia miały w zrozumiały sposób wpływ na Rewolucję Marcową (Wiosna Ludów), w konsekwencji której konserwatywny wrocławski nadprezydent musiał ustąpić ze stanowiska. Wśród 55 posłów, którzy stale lub czasowo reprezentowali we frankfurckim Zgromadzeniu Narodowym 39 śląskich okręgów wyborczych, znajdowało się ok. 20 prawników, 5 profesorów, 4 nauczycieli i 7 teologów a tylko niewielu wielkich posiadaczy ziemskich. Najbardziej znanym był bodaj górnośląski książę Felix Lichnowsky, który został zamordowany na ulicy 18 września 1848 r. razem z Hansem von Auerswald. On i inni śląscy posłowie uczestniczyli gorliwie w debatach w kościele św. Pawła. Niejeden odważny demokrata, jak Heinrich Simon, musiał po rozwiązaniu Zgromadzenia Narodowego zbiec za granicę i nie mógł już nigdy powrócić do swojej śląskiej ojczyzny. Wspomniany już Wilhelm Wolff, który w "Neue Rheinische Zeitung" ostro atakował wielkich posiadaczy ziemskich Śląska, uciekł najpierw do Karola Marksa do Londynu a później udał się do Fryderyka Engelsa do Manchesteru. ""

Jeśli Wilhelm Wolff poruszał problemy społeczne, to inni śląscy publicyści zajmowali się kwestią narodową. Urodzony w górnośląskim Kluczborku historyk kultury Gustav Freytag uczynił z tygodnika "Die Grenzboten" wpływowy organ liberalnego mieszczaństwa i opowiadał się w nim energicznie za zjednoczeniem Niemiec pod przewodnictwem Prus. Rudolf Haym z Zielonej Góry realizował w przez siebie założonym roczniku "Preußische Jahrbücher" ten sam cel. Tendencje narodowe i liberalne odbijały się w czasopiśmie "Kladderadatsch" , które zostało powołane do życia przez trzech wrocławskich publicystów i stało się wnet wiodącym polityczno - satyrycznym pismem w Prusach. W latach sześćdziesiątych założono jedncześnie dwie znaczące partie polityczne. Urodzony we Wrocławiu Ferdinand Lassalle, który podobnie jak Wilhelm Wolff utrzymywał bliskie kontakty z Karolem Marksem i Fryderykiem Engelsem, utworzył w r. 1863 w Lipsku Powszechny Niemiecki Związek Robotniczy, który uznawany jest za poprzednika partii socjaldemokratycznej. Jeśli Lassalle'owi chodziło o rozwiązanie problemów społecznych, to w przypadku drugiej partii stały sprawy narodowe na pierwszym planie. To ugrupowanie, które najmocniej popierało bismarckowską politykę zjednoczenia Niemiec - Związek Wolno - Konserwatywny (Partia Rzeszy) - było co najmniej w początkowych latach przeważająco "śląskie" . Partia ta została założona w r. 1866 przez posiadającego dobra ziemskie w powiecie kluczborskim hrabiego Eduard'a von Bethusy - Huc. Jej członkami stali się najbogatsi magnaci śląscy, między innym książę von Lichnovsky, książę von Pleß, książę von Ratibor oraz hrabiowie Renard, Schaffgotsch i Frankenberg. Ten ostatni został wkrótce najbliższym zaufanym kanclerza Rzeszy. Nie bezpośrednio założycielami, ale współzałożycielami partii politycznych byli inni śląscy politycy. Wspomniany już dziennikarz Rudolf Haym opracował w r. 1866 program Partii Narodowo - liberalnej, której współzałożycielem później został. Inicjatorem założenia partii katolickiej - Centrum - był w r. 1870 pochodzący z powiatu głogowskiego, a działający w Berlinie misjonarz Eduard Müller, który później - w latach siedemdziesiątych - obronił trzykrotnie mandat do Reichstagu z górnośląskiego okręgu wyborczego Pszczyna - Rybnik, mając za konkurenta potężnego księcia von Ratibor (Partia Rzeszy). Do współzałożycieli Partii Centrum należał także górnośląski magnat hrabia Lazy Henckel von Donnersmarck. W ten sposób mieli śląscy politycy swój udział w założeniu czterech najważniejszych partii politycznych cesarskiej Rzeszy. Wspomnieć należy także socjalne inicjatywy śląskich kobiet. Urodzona we Wrocławiu Auguste Schmidt założyła w r. 1865 wspólnie z Luisą Peters Powszechny Niemiecki Związek Kobiet. Jej rodaczka Lina Morgenstern utworzyła w r. 1866 pierwszą "tanią kuchnię" . Założenie pierwszego kobiecego związku zawodowego przez pochodzącą z Kłodzkiego Emmę Ihrer, której poświęcony jest pięcio - fenigowy znaczek z Serii Kobiecej, miało miejsce już w okresie cesarstwa (1885]. ""