woytas

Mar 232007
 
Stacja: Rybnik Paruszowiec…
Niezwykle ciekawym i zabytkowym obiektem kolei rybnickiej jest dworzec na Paruszowcu. Znajduję się on na linii kolejowej łączącej Rybnik z Katowicami. Powstał podczas przebudowy linii łączącej Rybnik z Rzędówką (Leszczyny) w 1912 r.
Wejście na dworzec

Wejście na dworzec

Sama budowla, choć dziś jest w tragicznym stanie, to ciekawy przykład architektury kolejowej. Ja nawet posunąłbym się to stwierdzenia, że jest to prawdziwa perełka w skali kraju. Dworzec przez długi czas służył mieszkańcom Paruszowca, a przede wszystkim pracownikom huty „Silesia”.
Na dworzec wchodzimy dość oryginalnie zaprojektowanym wejściem od ul. Mikołowskiej. Aby dostać się na peron, idziemy po schodach umieszczonych wewnątrz nasypu kolejowego.
Wejście na dworzec.

Wejście na dworzec.

Jest to dość niezwykłe rozwiązanie dojścia na peron kolejowy i prawdziwy unikat na Śląsku, ale także i w Polsce.
Schody wewnątrz nasypu

Schody wewnątrz nasypu

Następnie dochodzimy do miejsca, gdzie dawniej znajdowały się kasy, poczekalnia i pomieszczenia administracji dworca. Dziś niestety są to już tylko pozostałości tych miejsc. Z poczekalni już tylko krok na peron.
Widok na kasy i poczekalnie.

Widok na kasy i poczekalnie.

Budynek dziś znajduje się w opłakanym stanie (co widać na zdjęciach), choć jest uznany za zabytek! Zdewastowany i zniszczony, choć cenny. Niestety PKP ani miasto nie mają pomysłu, co z nim dalej robić. Być może, więc są to jego ostatnie chwile. Jeśli w najbliższym czasie, nic się nie zmieni, to budynek sam się zawali, albo pójdzie do rozbiórki…
Wiata na peronie

Wiata na peronie

Mar 192007
 
Do niedawna mieszkałem w rybnickiej dzielnicy – „Smolna”. Szkołą mojego dzieciństwa była Sp-2 (w moich czasach nazwana imieniem porucznika Kalinowskiego). Do niedawna nie zdawałem sobie sprawy jakie dramatyczne wydarzenia miały miejsce we wrześniu 1939 w okolicy w której mieszkałem i uczyłem się.
Mapa z zaznaczonym miejscem wydarzeń

Mapa z zaznaczonym miejscem wydarzeń

W czerwcu 1939 roku rozpoczęto działania w zakresie umocniania fragmentu granicy przebiegającej w okolicy Rybnika. Po zakończeniu roku szkolnego w budynkach szkolnych rozmieszczono kompanie wojska – Batalion Obrony Narodowej „Rybnik”. Następnie rozpoczęto budowę betonowych „bunkrów” – na Smolnej znajdował sie przy ulicy Raciborskiej.

Budynek starej szkoły

Budynek starej szkoły

Nowy budynek szkoły

Nowy budynek szkoły

Na polach należących do browaru a znajdujących się przy ulicy Jankowickiej rozpoczęto kopanie rowów przeciwpancernych. W sierpniu niektórzy mieszkańcy dzielnicy rozpoczęli wyjazdy w głąb kraju(wyjazdy takie zorganizowało dla rodzin swoich pracowników miedzy innymi PKP). 1 września dzielnica Smolna znalazła się na pierwszej linii uderzenia wojsk niemieckich. Na tym odcinku opór wojska niemieckim stawiała Rybnicka kompania ON (9 kmp 203 pp rezerwy) kpt Jana Kwaśniewskiego z trzema ckmami – broniła rejonu wlotu od ul Raciborskiej i Wodzisławskiej, wraz z trzema działkami ppanc 37mm należącymi do plutonu ppor Ignacego Sochy (15 karabinów ppanc przydzielono kompaniom). Jednocześnie na drogach rozmieszczono zapory przeciwpancerne otoczone minami. Na ulicy Wodzisławskiej zapory takie znajdowały się na wysokości klasztoru oo Franciszkanów i szkoły SP – 2. około godziny 8 rano rozpoczął się atak niemiecki w stronę rynku. Ulicami Wandy, Zebrzydowicką i Raciborską ruszyły kolumny wozów pancernych. Bardzo sprawnie omijały przeszkody, pola minowe – informacje na ich temat opracowane zostały przez ludzi z mniejszości niemieckiej zamieszkującej ten teren. Dwa działka przeciwpancerne zniszczyły 2 i uszkodziły kilkanaście wozów pancernych. W tym samym czasie w rejonie szkoły stacjonował pluton bedący odwodem. Dowódca kompani ON kpt. Kwaśniewski poinformował żołnierzy o zbliżających się ulica Wodzisławską od strony rynku 6 niemieckich czołgach. Pluton ulokował się w rowie na poboczu ulicy Wodzisławskiej u wylotu ulicy Gwarków. Czołgi podjechały w okolice wylotu ulicy Szkolnej. Na wyposażeniu plutonu był jeden karabin przeciwpancerny typu kb. UR obsługiwane przez Jana Drozdka oraz Franciszka Piechaczka i Ostarka (piekarza z Piasków)

Karabin przeciwpancerny wzór 35 (kb ppanc wz.35), znany także jako Ur

Karabin przeciwpancerny wzór 35 (kb ppanc wz.35), znany także jako Ur

Szeregowy Drozdek oddał kilka strzałów w stronę nadjeżdżających wozów pancernych. Pierwszy z nich został unieszkodliwiony i uderzył w słup ogłoszeniowy znajdujący się przed sklepem spożywczym (dzisiaj punkt sprzedaży okien)

Sklep przed którym został unieszkodliwiony

Sklep, przed którym został unieszkodliwiony wóz pancerny

Widok w stronę Rybnika

Widok w stronę Rybnika

Niemcy obłożyli cały teren ogniem karabinów maszynowych by móc ewakuować załogę trafionego czołgu. Następnie czołgi wycofały się ulicą wodzisławską w stronę rynku. Z trafionego czołgu żołnierze polscy wynieśli mapy. Po godzinie Niemcy ponowili atak – udało im się przedrzeć drogą w stronę Zamysłowa. Pluton WP ukrył się w tym czasie w stodole przy ulicy Gwarków po czym wycofał się w kierunku na Żory.

Z innych wydarzeń 1 września – wysadzenie wiaduktu nad Nacyną, obrona miasta Rybnik.

W roku 1945 w tej samej okolicy miały miejsce rownie dramatyczne i zdecydowanie bardziej tragiczne wydarzenia – ale o tym innym razem.

Opracowano na podstawie wydawnictwa Longina Musiolika „Nasza mała ojczyzna – kronika gminy Smolna” .

Lut 132007
 
„Specjalna lista gończa” – księga stworzona w maju 1939 przez niemiecką służbę bezpieczeństwa SD. Lista zawierała nazwiska, daty urodzenia oraz adresy zamieszkania Polaków uznawanych za szczególnie niebezpiecznych dla III Rzeszy. Znaleźli się na niej politycy, przedstawiciele duchowieństwa, powstańcy śląscy, przedstawiciele kultury i sztuki.
Cała lista obejmowała okolo 61 tysięcy nazwisk. Rybnicka lista obejmowała prawie 200 nazwisk. Wsród nich znalazly sie osoby wielce zasłużone dla Rybnika jak:
  • Maksymilian Basista
  • Paweł Cichecki (Vorreiter)
  • Ignacy Knapczyk
  • Alfons Mrowiec
  • Nikodem Sobik
  • Artur Trunkhart
  • Jan Wyglenda
Cała operacja nosiła nazwę „Tannenberg”- dowodził nią Reinchard Heydrich, mający pod swoją komendą 8 Einsatztruppen. W Rybniku aresztowanych umieszczano w więzieniu sądowym, w rybnickim gestapo. Przewożono ich następnie do wiezienia w Mysłowicach lub obozów koncentracyjnych.
Sonderfahndungsbuch Polen
Sty 302007
 

Zapraszam wszystkich do tworzenia listy książek, które warto przeczytać.

  • „Księga wrześniowej chwały pułków śląskich” / Jan Przemsza-Zieliński. T. 1. – Katowice
  • „Księga wrześniowej chwały pułków śląskich” / Jan Przemsza-Zieliński. [T.] 2. – Katowice
  • „Wrzesień 1939 na Śląsku” Paweł Dubiel
  • „Generał Jan Jagmin-Sadowski: obrońca Śląska – 1895-1977 „/ Jan Zieliński. – Katowice
  • „Górny Śląsk i Górnoślązacy w II wojnie światowej”, red. W. Wrzesiński
  • „Śląski front ’39 : obrona Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego we wrześniu 1939 roku” / Jan Przemsza-Zieliński
  • „Wisła ruszyła o świcie” / Andrzej Konieczny, Jerzy Pelc-Piastowski
  • „Śląski wrzesień” / Henryk Racki
  • „Z dziejów AK na Górnym Śląsku” / Henryk Niekrasz
  • „Pułki śląskie w wojnie polsko-niemieckiej 1939 roku” / Jan Przemsza-Zieliński
  • „W żołnierskim siodle” Piotrowski Stanisław
  • „Westerplatte Załoga Śmierci” Mariusz Wójtowicz-Podhorski, Krzysztof Wyrzykowski
  • „Obrońcy Węgierskiej Górki” Michał Zarwański, Stanisław Suchanek, Piotr Suchanek
  • „Fortyfikacje Węgierskiej Górki” Jerzy Sadowski, Piotr Suchanek
  • „Fortyfikacje Jeleśni, Przyborów-Krzyżowa” Piotr Suchanek
  • „Fortyfikacje przewodnik po Polsce” Jarosław Chorzępa
  • „Zapomniany życiorys śląskiego powstańca Mikołaja Witczaka jr. „Wspomnienia” i ” Przyczynki” ” Mrożkiewicz Jarosław
  • „Wypisy do dziejów Rybnika i Wodzisławia Śląskiego” B. Cimała, W. Wieczorek, P. Porwoł
  • „Ziemia rybnicko-wodzisławska ” pod red. Józefa Ligęzy, Katowice 1970
  • „Tajemnice ziemi rybnicko-wodzisławskiej”  Grzegorz Wawoczny, Racibórz 2004
  • „Armia Krajowa i konspiracja poakowska na ziemi rybnickiej w latach 1942-1947”, pod red. A Dziuroka, Rybnik 2004
Sty 282007
 
Mała graniczna wieś Stodoły (Stodoll, Hochlinden) była świadkiem jednej z 3 prowokacji w przededniu 2 wojny światowej. (Pozostałymi celami była radiostacja w Gliwicach i leśniczówka w Byczynie).
 miejsce_prowokacji_dawny_niemiecki_urzad_celny
Grupa bojówkarzy hitlerowskich w polskich mundurach wojskowych, pod dowództwem SS-mana Hansa Trumlera „pogwałciła” niemiecką granicę i wtargneła do tamtejszych budynków celnych (niemieckich), śpiewając polskie pieśni, lżąc Hitlera oraz III Rzeszę. Komando „Ebbinghaus” bo taką nazwę nosiła bojówka –  zdemolowała posterunek celny a nastepnie wycofała sie na terytorium Niemiec. Jednocześnie podrzucono zwłoki ubrane w polskie mundury. Były to tzw. „konserwy” (wg. terminologii niemieckiej) – ciała wieźniów obozów koncentracyjnych. Dowódca bojówki H. Trummler oraz jeden z członków freikorpsu J. Grzimek 27.01.1949 zostali postawieni przed Sądem Okregowym w Warszawie – niestety brak danych co do wyroku jaki zapadł.Budynki celne w dzisiejszych Stodołach mają jeszcze jedną mroczną tajemnicę związaną z rokiem 1945 ale o tym później…

prowokacja_urzad
Sty 172007
 

Przebieg granicy polsko-niemieckiej na podstawie mapy WIG 1:100 000 z roku 1938

Gru 292006
 
KOTUCZ JAN, Więzień obozu w Nieborowicach. Urodzony 27.01.1908 r. w Gliwicach, mieszkaniec Rybnika. Po szkole powszechnej uczęszczał do Seminarium Nauczycielskiego w Mysłowicach, które ukończył w 1927r. W 1928r. wstapił do Szkoły Podchorążych w Ostrowii Mazowieckiej i ukończył ją w 1931 r. w stopniu podporucznika. Przydzielony został do 75 Pułku Piechoty w Chorzowie, skąd po półrocznym pobycie skierowano go do rybnickiego garnizonu. W 1938 r. ukończył szkolenie w Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie. Nominację na kapitana otrzymał 19.03.1939 r., zaś 1.09.1939 r. jako dowódca I kompanii 75 Pułku Piechoty batalionu rybnickiego, bronił miasta przed nacierającym wojskiem niemieckim. 1.09.1939 r. został wzięty do niewoli pod Woszcycami koło Żor – podczas próby wyprowadzenia z okrążenia jednego z plutonów. Był przetrzymywany w pierwszym obozie koncentracyjnym w pobliżu Rybnika (powstałego we wrześniu 1939 r. po wkroczeniu wojsk hitlerowskich do Polski) , a usytuowanym w lesie między Krywałdem – Nieborowicami – Pilchowicami. Tam został rozstrzelany, pochowano go w zbiorowej mogile pod Pilchowicami. Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Virtuti Militari.
kpt. Jan Kotucz

kpt. Jan Kotucz

OGRODOWSKI KAZIMIERZ, Więzień oflagu XI Braunszweüg, oflagu Woldenberg. Urodzony 30.01.1912 r. w Wenne w Niemczech. W 1933r. ukończył Szkołę Podchorążych w Ostrowii Mazowieckiej. Uczestnik kampanii wrześniowej 1939 r., obrońca Rybnika, dowódca plutonu ciężkich karabinów maszynowych. Pod Tomaszowem Lubelskim dostał siędo niemieckiej niewoli i więziony w oflagu XI Braunszweüg oraz oflagu II Wildenberg. Przebywał w oflagach do końca okupacji. Po wyzwoleniu w 1945 r. powrócił do Rybnika i pracował w przemyśle węglowym, a następnie do przejścia naemeryturę w Zakładzie Remontowo Budowlanym PW w Rybniku. Odznaczony Krzyżem Virtuti Militari. Zmarł 6.01.1987 r.
por. Kazimierz Ogrodowski

por. Kazimierz Ogrodowski

MAŻEWSKI WŁADYSŁAW, Jeniec Oflagu w Murnau. Urodzony 6.09.1896 r. w Stanisławowie, major Wojska Polskiego. Od 1914 r. służył w Legionach. W okresie międzywojennym był oficerem zawodowym WP. W maju 1939 r. skierowany na stanowisko dowódcy I batalionu 75 Pułku Piechoty i dowodcy Oddziału Wydzielonego Rybnik, w skład którego wchodził również batalion Obrony Narodowej. Dowodził obroną Rybnika 1.09.1939 r. Pod Tomaszowem Lubelskim został ranny, dostał się do niemieckiej niewoli i osadzony został w oflagu C II A w Murnau gdzie przebywał do zakończenia wojny w 1945 r. Po wyzwoleniu obozu przez wojska alianckie, służył do 1948 r. w Poskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie, a następnie wrócił do kraju. W 1951 r. osiedlił się na stałe w Gliwicach. Zmarl 11.05.1980 r.
mjr Władyslaw Mażewski

mjr Władyslaw Mażewski

Gru 052006
 
Ten niepozorny szary budynek w latach okupacji byl dla mieszkańcow Rybnika tym czym Al. Szucha w Warszawie. Znajdowała się tutaj siedziba Niemieckie Tajnej Policji – GESTAPO. Początkowo siedziba znajdowala sie w jeszcze nie ustalonym przezemnie budynku na ulicy Chrobrego. Później wybrano budynek przy ulicy Św. Józefa 5. Włascicieli Polaków wykwaterowano. Urządzono wartownię, pokoje przesłuchań a w piwnicach areszt. Dla wielu Rybniczan wizyta w nim konczyła się albo pobytem w obozie koncentracyjnym Auschwitz albo w Mysłowicach w Ersatz – Polizei – Gefangis – Policyjnym Więzieniu Zastepczym. Katami Rybnika byli Rybniczanie miedzy innymi Soballa, Zimoń, Gawenda i inni. Dodatkowe miejsca przetrzymywania były w gmachu Sądu i w siedzibie Policji w Zakładzie Sióstr Urszulanek. Z opowiadań osób, ktore miały możliwość przebywania w piwnicach budynku do niedawna na ścianach można było odczytać napisy na tynku wykonane przez uwięzionych. Przez katownię przeszli działacze ZWZ – AK z rozbitego  inspektoratu rybnickiego miedzy innymi Stanisław Wolny, Stanisław Sobik.

Budynek, w którym miało siedzibę gestapo

Budynek, w którym miało siedzibę gestapo

Gru 052006
 

Pomnik znajduje sie na najstarszym rybnickim cmentarzu, przy ulicy Gliwickiej. Pomnik upamiętnia Rosyjskich jeńców wojennych z I Wojny Światowej którzy w latach 1915- 1918 byli wykorzystywani do pracy w kopalni „Rymer” – niestety narazie nie ustaliłem autora pomnika i daty jego powstania. Na cokole pomnika znajduje sie rosyjski napis, zaś po drugiej jego stronie napis w języku niemieckim. Na krawędzi pomnika widać pozostałość po wojnie – odłupany kawałek bazaltu…

Pomnik jeńców rosyjskich

Pomnik jeńców rosyjskich

Pomnik jeńców rosyjskich

Lis 302006
 
O co nam właściwie chodzi?

Hmm… Postaram się w kilku słowach wyjaśnić. W całej naszej szarej rzeczywistości, w pogoni za wszystkimi i za wszystkim znaleźliśmy chwilkę czasu, by po połączeniu naszych wspólnych sił Coś zrobić.
Właściwie – kim jesteśmy? Narazie jest nas czworo – Adam – główny kierownik zamieszania, czyli aw68, Krzysiek czyli hawk – administrator naszego medium i najskromniejszy ze skromnych, piszący te słowa czyli Woytas czyli Wojtek :). Ostatnio dołączył do nas Arek czyli arek-strażak, człowiek o wielu zawodach i zainteresowaniach. Na stronie, na którą szanowny ogladaczu wszedłeś, chcielibyśmy zachować dla przyszłych pokoleń znikające elementy naszego rybnickiego krajobrazu. Ale krajobrazu – zawierającego pozostałości historii Rybnika. Tej bliskiej i tej dalszej. Rybnik ma bogata historie – dużo przeszedł – jednak XX wiek odcisnął największe piętno w jego dziejach. Powstania Śląskie, I i II Wojna Światowa zostawiły wiele rys, ran, miejsc chwały jak i smutku.
Przemijają pokolenia – miasto pozostaje – postaramy się pomoc – zostać temu, co wkrótce może przestać istnieć. Zapraszamy dalej – może będziesz chciał nam pomoc? Dodać coś od siebie? Znasz jakąś ciekawostkę z dziejów Rybnika? Masz dziadka lub babcie, którzy żyjąc wspomnieniami, chętnie podziela się z nami a my wykazując zainteresowanie, sprawimy im radość a sami uzupełnimy wiadomości – wiec słuchaj, notuj i wyślij nam.

Kolejne osoby które będą dbały o sprawy „Zapomnianego Rybnika” to:  MarcooN, ramzes94, franekh, White, Valjean, biker76, AFRO i saper1939  🙂

Schron "Wawok"