Adrian Piętka

Na co dzień programista, fascynat lifehacku i IT. "After Hours" podróżnik w miejsca zapomniane, pasjonat historii świata, Polski i rodzimego Rybnika. Do tego wszystkiego zajarany survivalem, urbexem, militariami. Prowadzi bloga na temat swoich zainteresowaniach pod adresem: jestemadrian.pl

Paź 272016
 

20161010_174559
Minęło kilka dni od imprezy która odbyła się 22 października 2016 roku przy schronie bojowym WAWOK. Nadszedł więc czas na krótkie podsumowanie oraz podziękowania.

Parę dni przed samą imprezą postanowiliśmy odświeżyć nieco wnętrze schronu oraz poprawić otwór kominowy. Trzy popołudnia spędzone na schronie przyniosły znakomity efekt. Wewnątrz zabezpieczyliśmy ściany oraz nadaliśmy im nieco więcej bieli, a nasza „koza” w końcu nie dmucha na nas dymem – można śmiało ogrzać i osuszyć z wilgoci schron.

Następnie przygotowywaliśmy się już na dzień otwarty, należało zgromadzić drewno na ognisko, przywieźć cały niezbędny ekwipunek, przygotować plakat, porozmawiać z paroma rekonstruktorami. W sobotę pierwsi organizatorzy pojawili się jeszcze przed godziną 7:00. Czekało nas sporo pracy aby wszystko nabrało kształtu który widoczny jest na zdjęciach z imprezy. Na szczęście wszystko się udało!

20161018_194154

Z tego miejsca pragniemy podziękować wszystkim którzy nas wspomogli, pomogli i odwiedzili w ten pogodny jesienny dzień. Dziękujemy za podarowane przedmioty, które pozwolą nam doposażyć izbę muzealną, za wszelkie datki do puszki i wsparcie! Jesteśmy pod wrażeniem frekwencji oraz wizyt kilku osób, które dzieliły się wspomnieniami o Rybniku z okresu wojennego. Mamy nadzieję, że grochówka przygotowana przez Leona oraz kiełbaski grillowane przez Rafała wam smakowały!

Szczególne podziękowania należą się dla:

Bez was ta impreza nie była by tak dobra 🙂

Swoimi zdjęciami z „Dnia Otwartego” podzielił się z nami Sebastian Rosiak – zapraszam serdecznie do jego galerii. Natomiast nasze zdjęcia prezentujemy poniżej.

Mamy nadzieję, że impreza się wam podobała i następnym razem znów nas odwiedzicie. Do zobaczenia!

Lip 182016
 

Temat schronu bojowego przy rondzie Lievin z września 1939 roku nie cichnie. Całkiem niedawno dwóch, naszych kolegów z Zapomniany Rybnik udzieliło krótkiego wywiadu dla gliwickiego Radia Em. Ciągle walczymy o odrestaurowanie i uwydatnienie obiektu pamiętającego ciężkie chwile walk o Rybnik z nazistowskim najeźdzcą. Zapraszamy do przesłuchania co Remigiusz i Adrian mieli do powiedzenia na temat schronu bojowego.

Maj 262016
 

Punkt wyjścia – Wieś Zamysłów

Dawna wieś Zamysłów (obecnie dzielnica Rybnika) zlokalizowana była na trakcie łączącym miasta Rybnik oraz Wodzisła Śląski. Naszym punktem zaczepienia w niniejszym artykule jest miejsce zwane dawniej jako Florian, utożsamiane z samym Zamysłowiem, a jednak w rzeczywistości funkcjonujące jako osobna osada (co potwierdzają akta gruntowe). Zaznaczona na mapie Johanna Wolfganga Wielanda z 1736 roku wskazuje, że istniała na pewno wcześniej. Dzisiaj ten rejon znajduje się w granicach rybnickiej dzielnicy Zamysłów, a nazywany jest Wrzosami.

Folwark Florianshof

Pozostałości po folwarku zlokalizowane są kilkadziesiąt metrów od ulicy Niedobczyckiej. Znajdziemy tam opuszczony dworek właściciela majątku Florianshof. Zabudowania znajdujące się obok budynku według opowiadań miejscowych również były częścią gospodarstwa.

Rybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów Folwark

Majątek ten istniał w roku 1784 na co wskazuje starodruk „Beyträge zur Beschreibung von Schlesien” (autor Zimmermann, Friedrich Albert). Jak podaje Pani Ewa Kulik liczył około 800 morgów użytków rolnych. Ciężko stwierdzić czy rozchodzi się o dużą morgę pruską (0,5673 ha) czy małą (0,2553 ha) – przypuszcza się, że posiadłość w latach trzydziestych XX wieku mogła mięc powierzchnię około 200 ha co wskazywałoby na małą morgę pruską. Mimo wszystko klasyfikowało to Floarianshof jako jeden z większych majątków na Zamysłowie (o ile nie największy), choć mowa tutaj o Zamysłowie który rozumimy współcześnie (ze względu na granice dzielnicy). Prawdopodobnie był też jednym z 19 folwarków dominium rybnickiego.

Rybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów Folwark

W latach czterdziestych XIX wieku zarządzanie folwarkiem powierzono Emanuelowi Langerowi. Kolejnym użytkownikiem od lat pięćdziesiątych do osiemdziesiątych XIX wieku był Teodor Jaenicke. W 1886 roku pruski oficer Fryderyk Holewa z Gliwic podjął zobowiązania w wysokości 28 500 marek – co oznaczałoby przejęcie majątku królówskiego w ręce prywatne. Podaje się, że to on rozbudował dwór mieszkalny (nazywając go „Zamislauer Schloss„) i zabudowania gospodarcze. Budynek co prawda musiał się wyróżniać na tle niskich budowli ale czy aby na tyle aby utożsamiać go z nazwą „Schloss” (w polskim tłumaczeniu – zamek/pałac)? Kolejnym właścicielem był Antonii Wodarz ze Szczytów, który odkupił majątek od F. Holewy za 23 850 marek. Niestety Wodarz nie radził sobie z prowadzeniem zakupionego gospodarstwa, co zapoczątkowało rozłożoną w czasie wyprzedaż gruntów majątku.

W opracowaniu „Dzieje Zamysłowa dzielnicy Rybnika” podano, że nie udało się potwierdzić Francoszka jako dzierżawcy lub właściciela folwarku (podawanego jako jednego z pierwszych), a miał nim być około połowy XIX wieku.

Czy duży folwark Florianshof dawał zatrudnienie miejscowym chłopom? Tymczasowe w okresie intensywnych prac polowych na pewno tak. Jednak czy możemy mówić o stałym zatrudnieniu? Wydawało by się, że rówinież tak. Natomiast materiały źródłowe mówią nieco inaczej. Według niemieckich urzędników i ksiąg Urzędu Stanu Cywilnego, ludność Florianshof była odrębną społecznością. Część z nich pochodziła z różnych miejscowości i tylko tymczasowo zamieszkiwała folwark. Ciężko powiedzieć czy któryś z mieszkańców Zamysłowia był stałym pracownikiem, podejrzewa się jednak, że gospodarstwo nie było brane pod uwagę jako potencjalne miejsce stałej pracy.

Na początku XX wieku (w latach 1902 – 1908) nastąpiła parcelacja i wyprzedaż majątku. Nabywali je gospodarze z Zamysłowa oraz Niedobczyc. Sam dworek natomiast został wykupiony przez zarząd kopalni Romer-Grube (KWK Rymer).

Rybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów Folwark

To co dziś pozostało to podpiwniczony budynek dworu mieszkalnego. Zbudowany na planie prostokąta z cegły oraz kamienia. Otynkowany z dachem dwuspadowym. Piętrowy z użytkowym poddaszem, a wejście do środka prowadzi przez umiejscowioną po zachodniej stronie przybudówkę.

W 2012 roku budynek ten został wystawiony na sprzedaż. Wstępna cena oszacowana została na 500 000 złotych. Mamy jednak rok 2016, a w jego otoczeniu nie zmieniło się praktycznie nic. Prócz rozrastającego się w okolicy osiedla domków rodzinnych, budowla stoi w stanie praktycznie „nienaruszonym”. Niszczeje pomimo swojego uroku „tamtych” lat i bogatej, nieco tajemniczej historii.

PS. Niestety w kwestii wielu potencjalnych faktów jesteśmy zmuszeni w używaniu słowa „prawdopodobnie”. Litaratura jest skąpa w informacje dotyczące dzielnicy Zamysłów jak i samego folwarku Florianshof. Nawet ona wielokrotnie zaznacza prawdopodobieństwo wystąpienia pewnych zdarzeń, a nie ich pewność.

W moim artykule mocno posiłkowałem się dwoma publikacjami rybnickiego Muzeum, które podaje na samym dole.

Florianshof na starych mapach

Rybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów Folwark

Zamislau Florianshof na mapie z 1803 roku.

Rybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów Folwark

Zamislau Florianshof na mapie z 1810 roku.

Rybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów Folwark

Zamislau Florianshof na mapie z 1827 roku.

Rybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów Folwark

Zamislau Florianshof na mapie z 1893 roku.

Dworek od zewnątrz

Rybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów Folwark

Rybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów Folwark

Rybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów Folwark

Wnętrze dworku

Rybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów FolwarkRybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów Folwark

Rybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów Folwark

Rybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów FolwarkRybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów Folwark

Rybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów Folwark

Rybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów FolwarkRybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów Folwark

Rybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów Folwark

Rybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów FolwarkRybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów Folwark

Rybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów Folwark

Rybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów Folwark

Rybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów Folwark

Rybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów Folwark

Rybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów FolwarkRybnik Zamislau Florianshof - Rybnik Zamysłów Folwark

Wszystkie zdjęcia zostały wykonane w lutym 2016 roku.

Źródło:
1. „Zeszyty Rybnickie nr 10 – Dzieje Zamysłowa, dzielnicy Rybnika”, 2011, Ewa Kulik,
2. „Zeszyty Rybnickie nr 9 – Historia gospodarcza Rybnika i powiatu rybnickiego w XIX i XX wieku”, 2010, praca zbiorowa pod redakcją Dawida Kellera
3. Pałace Śląska, Katalog zabytkowych rezydencji

Opracowanie: Adrian Piętka (oryginał opublikowany na: jestemadrian.pl – Zamysłów Folwark Florianshof).

Kwi 212016
 

Rybnik w latach 70tych ubiegłego wieku

Lata siedemdziesiąte XX wieku to okres wysokiego napływy nowych mieszkańców do Rybnika. Sieć handlu detalicznego i zakładów gastronomicznych była niewystarczająca. Dlatego też chętnie budowano i otwierano kolejne obiekty handlowe, handlowo-usługowe, gastronomiczne. Powstał wtedy m.in „Gwarek”, „Dom Rzemiosła ROW” oraz Dom Meblowy „Domus”.

Domus Rybnik

Trybuna Robotnicza, 1977, nr 99

Według raportu WUS w Katowicach1 planowanym terminem zakończenia inwestycji „Dom Meblowy Domus” był wrzesień 1976 roku. Domus został jednak oddany do użytku dopiero 30 sierpnia 1977 roku (według planu z innego raportu WUS w Katowicach2 miał to być maj 1977 roku). Zewnętrzna elewacja wyłożona została płytami z acekoli (płyty azbestowo-cementowe, malowane farbą acenitową) w kolorach brązu i orzecha – dostarczone przez Bytomskie Przedsiębiorstwo Robót Elewacyjnych. Domus był wtedy największym w woj. katowickim domem meblowym – składał się z aż siedmiu kondygnacji, a jego powierzchnia użytkowa wynosiła 6435 m2 (914 m2 sprzedażowej). Koszt inwestycji wynosił 28 151 000 zł, czyli dokładnie tyle ile zakładał kosztorys.2, 3 Tuż po otwarciu Domusu można było w nim nabyć meble, firanki, zasłonki do kuchni oraz wiele innych przedmiotów wyposażenia domowego.

W 1983 roku Domus wygenerował obroty rzędu 29,5 mln złotych. Był jedynym sklepem w Rybniku w którym można było kupić meble na kredyt dla młodych małżeństw. W 1989 roku Domus został przejęty przez firmę TWD Expres – urozmaicono asortyment towarowy, można było nabyć sprzęt elektroniczny, konfekcję oraz wyposażenie domów.5 W późniejszym czasie w Domusie prowadzone były między innymi takie sklepy jak „TIP”, „Biedronka”, a jako ostatni „Chińskie Centrum Handlowe”.

38 lat istnienia

Domus szybko stał się jedą z wizytówek Rybnika. Latem 2015 roku zrównany z ziemią (wraz z parkiem który był zaraz obok), a na jego miejscu postawiono równie nieurodziwy „Kwartał Domus” z supermarketem na czele. Może i „stary” Domus nie należał do cudów architektury ale wraz z nim znikęła pewna cząstka rybnickiej historii.

Domus uwieczniony na filmie:

Domus Rybnik – Zdjęcia

W całej okazałości (2014)

Domus Rybnik - Dom Towarowy PRL
Domus Rybnik - Dom Towarowy PRL
Domus Rybnik - Dom Towarowy PRL

Domus od środka (maj 2015)

Zdjęcia pochodzą z archiwum Rybnickiego Stowarzyszenia Ochrony Zabytków „R-GAW”6.

Domus Rybnik - Dom Towarowy PRL
Domus Rybnik - Dom Towarowy PRL
Domus Rybnik - Dom Towarowy PRL

Domus Rybnik - Dom Towarowy PRLDomus Rybnik - Dom Towarowy PRL

Domus Rybnik - Dom Towarowy PRL

Po zdjęciu zewnętrznej obudowy (maj 2015)

Domus Rybnik - Dom Towarowy PRL
Domus Rybnik - Dom Towarowy PRL
Domus Rybnik - Dom Towarowy PRL
Domus Rybnik - Dom Towarowy PRL

W trakcie rozbiórki (sierpień 2015)

Domus Rybnik - Dom Towarowy PRL
Domus Rybnik - Dom Towarowy PRL
Domus Rybnik - Dom Towarowy PRL

Inne

Trybuna Śląska, 1994, nr 63

Bon upoważniający do zniżki przy zakupie powyżej 30 mln. zł.7

Gazeta Rybnicka, 1990, nr 15

Gazeta Rybnicka. Niezadowolenie z wystroju 🙂8


Źródło:
1. „Informacja o wykonywaniu planu inwestycyjnego w gospodarce uspołecznionej województwa katowickiego w 1976 roku”, Wojewódzki Urząd Statystyczny w Katowicach
2. „Sprawozdanie statystyczne z wykonania planu oraz o sytuacji gospodarczej województwa w 1977 roku”, Wojewódzki Urząd Statystyczny w Katowicach
3. „Trybuna Robotnicza”, 1977, nr 132
4. Skan w sekcji „Domus Rybnik” – „Trybuna Robotnicza”, 1977, nr 99
5. „Dzieje Maroka-Nowin i Smolnej, dzielnic Rybnika”, Ewa Kulik
6. Archiwum Rybnickiego Stowarzyszenia Ochrony Zabytków „R-GAW”
7. „Trybuna Śląska”, 1994, nr 63
8. „Gazeta Rybnicka”, 1990, nr 15

Opracowanie: Adrian Piętka